BİLGİ
YETERSİZLİĞİ
Tam
rekabet piyasalarındaki varsayımlardan biri de alıcı
ve satıcıların piyasa hakkında tam bilgiye sahip
olmasıdır. Tam bilgi en geniş şekliyle bugün ve
gelecek hakkında da
tam bilgi sahibi olunması anlamına gelmektedir. Ancak
üretici ve tüketicilerin tam bilgiye sahip olduğu
varsayımı genellikle tam olarak gerçekleşmemektedir.
Çoğu kez üreticilerin ekonomik işleme konu olan mal
veya hizmet hakkında tüketicilere göre daha geniş ve
kapsamlı bilgiye sahiptir. "Bu nedenle alıcı ve
satıcıların malın karakteristikleri hakkındaki
bilgilerinin farklılığı, satıcıya pazar gücü sağlayarak
piyasanın başarısızlığına neden olur. Bu süreçte,
yeterli bilgiye sahip olmayan
bir tüketici mal ve hizmetin tüketiminden sağlayacağı
faydayı tam olarak bilemeyeceğinden mal için doğru
bir değer biçmesi mümkün olmaz ve bu nedenle her iki
tarafa fayda sağlayacak olan mübadele gerçekleşemez.
Tüketici
organizasyonları , sivil toplum kuruluşları,ve yasal
bazı düzenlemeler yoluyla bilgi yetersizliğini
giderilmesi yönündeki faaliyetler piyasa başarısızlıklarını
azaltıcı etkilerine rağmen tam olarak ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle bilgi yetersizliğinin olduğu piyasalarda
devletin tüketiciyi düşük kaliteli mallara karşı
korumaya yönelik standartlar oluşturması, üreticileri
mal ve hizmetin özellikleri ve tüketimden doğabilecek
riskler hakkında tüketiciyi bilgilendirmekle yükümlü
kılması veya tüketicileri bilgilendirecek bağımsız
enformasyon piyasalarının oluşumunu desteklemesi
gereklidir. Böylesi durumlarda devletin müdahalesi
bilgi akışkanlığını artıracağından piyasadaki
belirsizliğin ortadan kalkmasına yardımcı olabilir.
(Çakal,1996:9-10).
Bilgi
açıklanması konusundaki yasal düzenlemeler karşı
çıkanlar ise bunun gereksiz olduğunu; zira rekabetçi
piyasanın, ilgili bilgiyi açıklama konusunda firmaları
özendireceğini söylerler. Bunun yanı sıra tüketicilerin
yasanın firmaları açıklamaya zorladıkları
bilgilere çok da duyarlı olmadıkları, bunu
uygulamakla görevli hükümetler ve hem de uymakla yükümlü
olan firmalar için maliyet unsuru olduğunu ileri sürmektedirler.
Buna karşın düzenlemeleri savunanlar, uygulanmasındaki
güçlüklere rağmen faydalı olduklarını savunurlar.
Bununla beraber devletin bilgi eksikliklerine çözüm
bulma arayışı basit bir tüketici koruma önleminin
ötesinde bir anlam taşır. Çoğu yönleri ile bilgi
bir kamu malıdır. Bir fazla kişiye daha bilgi verme,
diğerlerine verilen miktarı azaltmaz. Etkinliği sağlamak
için bilgi ya bedava verilmeli
ya da alınacak bedel sadece bilgiyi aktarmanın
maliyeti olmalıdır. Özel piyasa tıpkı diğer kamu
mallarında olduğu gibi çoğunlukla bilgiyi
yetersiz arz eder (Stiglitz,1994:97).
|