iibf

Dışsal ekonomiler, mal ve hizmetlerin sosyal optimuma göre daha az veya daha fazla arzına neden olan özel bir piyasa başarısızlığıdır. Dışsal ekonomiler bir ekonomik birimin diğer ekonomik birim veya birimler üzerinde dolaylı olarak ortaya çıkardığı olumlu ve olumsuz etkileri ifade etmektedir. Eğer ortaya çıkan etki diğer firma veya kişinin fayda fonksiyonunu olumlu olarak etkiliyorsa pozitif dışsal ekonomiler, olumsuz yönde etkiliyorsa negatif dışsal ekonomiler söz konusudur. Dışsal ekonomiler kaynak dağılımını olumsuz yönde etkileyecektir. Negatif dışsal ekonominin hakim olduğu bir endüstride üretim miktarı optimal düzeyin üstünde olacaktır. Çünkü firmalar faaliyetlerinden doğan maliyetlerin tümünü karşılamamaktadır. Pozitif dışsal ekonominin varlığı durumunda ise optimal miktarın altında bir üretim ortaya çıkacaktır. Bu nedenlerden dolayı dışsallıkların varlığı durumunda bu tür etkilerin piyasa fiyatlarına yansımaması sonucu tam rekabet koşullarında Pareto optimumu sağlanmamaktadır.

Çalışmamızın bundan sonraki bölümlerinde Pareto optimumu-etkinlik koşulları ve dışsallıklar ayrıntılı bir şekilde ele alınacağından bu konuya bu bölümde sınırlı bir şekilde değinilmiştir. Piyasa başarısızlıkları olarak yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, kamunun ekonomiye dolaylı ya da doğrudan müdahalesi günlük hayatta kaçınılmaz hale gelmiştir. Ekonomide hangi nedenle olursa önemli bir konuma sahip olan kamu sektöründen beklenenler, ya da kamu sektörünün fonksiyonlarının açıklanması bundan sonraki analizimize de ışık tutacaktır.