Devlet

Bilgi

Kamusal Mal

Tam Kamusal

Yarı Kamusal

Erdemli

D.tekel

Dışsallık

KAMUSAL MALLAR

Kamusal malların kendi içinde çeşitli bölümlere ayrılması , kamu kesiminde üretim ve kaynak tahsisinde etkinliği amaçlayan mekanizmalardan, sosyal etkinlik sorununu ve sosyal mal ve hizmet kavramını gündeme getirmektedir. Kamu ekonomisinin ekonomik açıdan, ortaya çıkış sebebi ve görevi, piyasada optimum kaynak dağılımında ve tam rekabetten sapmalar nedeniyle  ortaya  çıkan sorunları telafi etmektir.  Kamu ekonomisinin ortaya çıkışının bir diğer nedeni de mal ve hizmetlerin özellikleridir. Bu nedenle bu mal ve hizmetlerin ayırımını yapmada fayda vardır. Ekonomide  optimumu  sağlama açısından mal ve hizmetlerin kimler (kamu ve özel olarak) tarafından üretilebileceğini bu mal ve hizmetlerin özelliklerine bağlı olarak belirlemek mümkündür. Bu anlamda kamusal mal ve hizmetleri 3 ana başlık altında toplayabiliriz;

1. Tam Sosyal (kamusal) mal ve hizmetler

2. Yarı sosyal (Karma) mal ve hizmetler

3. Erdemli(Değerli Mallar)

Mal ve hizmetlerin kamusallık derecesini belirleyen etmenler,kamusal malların;

1. toplumun bireyleri tarafından ortak tüketime konu olması,

2. dışlamanın olmaması,

3. tüketim düzeyinin herkes için aynı olması ve sunulan miktara eşit olması,

4. tüketimde rekabetin olmamasıdır.

Bu özellikler çerçevesinde malların kamusallık derecesi Tablo-1'de gösterilmiştir.

Musgrave &Musgrave,1989:44’den uyarlanmıştır)

Musgrave yaklaşımına göre, mal ve hizmetler, tüketimde rekabetin ve dışlamanın olup olmamasına göre sınıflandırılmaktadır. Tablo-1'de  A mal/hizmet'i için tüketimde rekabet ve dışlama vardır. Bu durumda Fiyat mekanizması yolu ile ödeme arzusu yüksek olan birey bu mal/hizmete sahip olarak diğerlerini tüketimin dışında tutabilir. A özel bir mal/hizmet dir. (D) durumundaki mal/hizmet ise tüketimde rekabetin ve dışlamanın olmadığı bir durumu göstermektedir ki bu  tam kamusal  mal/hizmetlerin temel özelliğidir.

B ve C ise karma mal/hizmetlerdir. B mal/hizmetinde tüketiciler rakip durumdadır.Birinin yararlanması diğerinin yararlanma olanağını ortadan kaldırmamaktadır. Ancak bu durumda diğer tüketicilerin payı azalır. C mal/hizmetinde ise ilave tüketimin marjinal maliyeti sıfırdır. Ancak ek miktarın marjinal maliyeti sıfır değildir. Mevcut miktardan bazı tüketicilerin yararlanması engellenebilir ancak bu engelleme, tüketicileri dışlayana ek bir fayda sağlamaz (Sonat,1998:138).