Medyan Seçmen Teorisi

Medyan seçmen teorisine göre alternatifler, her seçmenin ideal seçime yakınlığına göre sıralandığında, çoğunluk yönteminin sonucu her zaman medyan seçmenin en çok tercih ettiği alternatif olur.

Kamu tercihi teorisyenleri, çoğunluk yöntemine dayalı bir oylamada kollektif kararın, medyan seçmenin tercihine göre belirleneceğini ileri sürerler (Black, 1948; Mc Kenzie ve Tullock, 1985; Mueller, 1976; Gunning, 1998).

Patrick Gunning (1998), medyan seçmen teorisini açıklarken emniyet hizmetlerinin büyüklüğü konusunda karar alacak 3 seçmen ve 3 farklı seviyede emniyet hizmeti harcamasının bulunduğu bir modelden hareket etmiştir. Kollektif karar, seçmenlerin doğrudan oyu ile alınmaktadır.Şekil 6'da yatay eksende emniyet harcamalarının büyüklüğü (Sıfırdan, 1 milyon dolar'a kadar), dikey eksende ise seçmenlerin emniyet hizmetlerinden sağladığı fayda ölçülmektedir. Her seçmen karar verirken iki faktörü gözönüne alır:

a) Emniyet hizmetlerinden beklenen fayda.
b) Emniyet hizmetinin finansmanı için üzerine düşen maliyete katılım payı.

Emniyet hizmetlerinin miktarı arttıkça bireyin faydası ve maliyete katılım payı artmaktadır. Gunning (1998) toplumdaki hiçbir bireyin emniyet hizmetini reddetmeyeceğini savunmuş, düşük hizmet seviyelerinde, emniyet hizmetlerindeki artışın bireylere sağladığı faydanın maliyetinden daha fazla olduğunu, ancak belli bir hizmet seviyesinden sonra, emniyet hizmetlerindeki artışın bireye sağladığı faydanın maliyetinden daha az olduğunu vurgulamıştır.

Şekil 6'da seçmenlerin değişik emniyet hizmeti seviyelerine ilişkin tercihleri gösterilmiştir.Bireylerin tercih eğrilerinin zirveye ulaştığı noktadaki hizmet seviyesi optimal emniyet hizmeti seviyesidir. b, a ve c sırasıyla B, A ve C seçmenleri için optimal hizmet seviyelerini gösterir.

Kollektif olarak karar alınacak konu olan emniyet hizmetlerinin miktarını basit çoğunluk kuralına göre belirtildiğini varsayan Gunning her bireyin oyunu bağımsız olarak kullandığını, oylama maliyetinin çok düşük olduğunu kabul etmiştir. Bu şartlar altında kollektif karar "a" hizmet düzeyinin seçim sonucu olmasını gerektirir.

Düşük harcama düzeyini gösteren "b" ile orta derece harcama düzeyini gösteren "a" arasında yapılacak basit çoğunluğa dayalı bir oylamayı "a" kazanır. Aynı şekilde "a" ile "c" arasındaki oylamayı da "a" kazanır. Basit çoğunluk yöntemine dayalı bir oylamanın söz konusu olduğu bu durumda medyan seçmenin optimum seçimi olan "a" kollektif karar olarak seçilmektedir.

Yukarıdaki durum, bize medyan seçmen teoremini açıklar. Medyan seçmen teoremine göre özel şartlar sağlandığında, basit çoğunluğa dayalı bir oylamanın sonucu medyan seçmenin optimum seçimidir. Söz konusu özel şartlar şunlardır (Gunning, 1998):

a) Bütün seçmenler oy kullanmalıdır.
b) Seçmenler oylarını gerçek tercihlerine uygun olarak kullanmalıdır.
c) Seçmenlerin değişik görüşleri vardır.
d) Seçmen sayısı tek sayı olmalıdır.
e) Oylamanın maliyeti yoktur.
f) Seçmen tercihleri tek zirvelidir.

Yukarıdaki modelde basit çoğunluğa dayalı bir oylama yöntemi kabul edilmiştir. Sonuçta, medyan seçmenin tercihi baskın çıkmıştır. Ancak, burada dikkat edilmesi gereken, kollektif kararı belirleyen faktör olan medyan seçmenin tercihinin topluluk için gerçekten de en iyi seçim olmadığıdır. Yukarıdaki modelde bireylerin tercihleri aynı yoğunluktadır. Bu durumu bireylerin kendi tercihleri olan optimum hizmet seviyelerinde elde ettikleri faydalara bakarak görebiliriz. Her birey kendi optimum miktarlarında aynı faydayı sağlamaktadır. Bireylerin tercih eğrileri aynı fayda seviyesinde zirveye ulaşmaktadır. Gunning (1998)'e göre medyan seçmenin tercihinin topluluk için gerçekten de en iyi seçim olmasının şartı seçmenlerin tercih yoğunluğunun aynı olmasıdır.

            Şekil 7’de de görüldüğü gibi seçmenlerin tercihlerinin yoğunluğu önemli ölçüde farklılık göstermektedir. B seçmeninin “b” kadar emniyet hizmetine olan isteği A ve C’nin kendi optimum tercihlerine olan isteklerinden daha yoğundur. B’nin tercih eğrisinin zirve noktasının A ve C’nin tercih eğrilerinin çok üzerinde olması bunu gösterir. Medyan seçmenin tercihi olan “a” kadar harcama düzeyi, B seçmeni tarafından arzulanmaz. Görüldüğü gibi, seçmen tercihlerinin yoğunluğunda farklılıklar bulunuyorsa medyan seçmenin seçimi kollektif olarak arzu edilen tercih olmaz.

             Medyan seçmen teoreminin politik süreç açısından ortaya koyduğu gerçek, oy maksimizasyonu peşinden koşan siyasal partilerin oyların çoğunluğunu toplayabilmesi için medyan seçmenin tercihlerini saptaması gerektiğidir (Akalın, 1986, 133).