Oybirliği Yöntemi

Oybirliği kuralına göre (Unaminity rule) kollektif kararın alınabilmesi için karar alacak olan gruptaki bireylerin tamamının aynı yönde oy kullanması gerekir. Oybirliği yöntemi iki farklı şekilde uygulanabilir: Tam Oybirliği ve Yaklaşık Oybirliği Kuralı (Wicksell, 1896).

 Tam Oybirliği Kuralı Kollektif kararı alacak olan gruptaki bireylerin tümünün aynı yönde görüş bildirmesi Tam Oybirliği (Complete Unaminity) kuralını ifade eder. Bu kurala göre, gruptaki bir birey bile diğerlerinden ters yönde karar verse tam oybirliği kuralı ihlal edilmiş olur. Mueller (1976, 399) tam oybirliği kuralının analizinde Lindahl (1919) ve Johansen (1963, 346-358)'in saf kamusal mal miktarı ve katılım payı ilişkisinden hareket etmiştir. Mueller (1976, 400) analizinde iki bireyi ve bir saf kamusal malı başlangıç noktası olarak ele almıştır.

Şekil 4’ de dikey eksen, orjinden yukarı doğru hareket edildikçe A bireyinin saf kamusal malın maliyetine yani ödediği vergiyi, yukarıdan orijine doğru hareket edildikçe de B bireyinin ödediği vergiyi gösterir. Yatay eksende saf kamusal mal miktarı yer almaktadır. Farksızlık eğrileri, bireylerin katılım payında bir değişiklik sonucu saf kamusal mal talebinin nasıl değiştiğini gösterir (Lindahl, 1919). A₁ ve B₁ saf kamusal mal yokken A ve B bireylerinin faydalarını göstermektedir. Herhangi bir saf kamusal mal miktarı için nispi olarak aşağıda yer alan farksızlık eğrisi, düşük maliyete katılım payını, dolayısıyla yüksek refahı temsil eder.

A₁ ve B₂  farksızlık eğrilerinin kesiştiği F noktası ele alınırsa, burada A bireyinin katılım payı, (ödeyeceği vergi)  X, B bireyininki ise (1-X) olacaktır. F noktası üzerindeyken bireylere F noktasının altında kalan yeni katılım payı  alternatifleri sunulsa bireyler bu alternatifler için olumlu oy kullanır. Çünkü F noktasından sağa doğru gidildikçe her iki birey de daha düşük farksızlık eğrilerine geçecek ve böylece bireysel refahları artmış olacaktır. Bireylere yeni katılım payı alternatifleri sunma süreci ve bireylerin olumlu oyu CC₁  üzerinde bir noktaya gelinceye kadar sürer. Bu eğri üzerinde G gibi bir noktaya gelince bireylerin her ikisi de iyi duruma gelmiş olur ve kolektif tercih Oybirliğiyle sağlanmış olur. Şekilde L noktası X_L saf kamusal mal miktarı ve X_L kadar A bireyinin (1- X_L) kadar da B  bireyinin saf kamusal malın katılımı durumunda Lindahl Dengesi’ni gösterir. Denge, aynı saf kamusal mal miktarı için bireylerin oy verdiği maliyete katılım payı setinde oluşur (Lindahl, 1919).

            Şekil 4’te CC₁ eğrisi bağıt eğrisini gösterir. Bu eğri üzerinde bireylerin farksızlık eğrileri birbirine teğettir. Bireylere yeni alternatif sunmaya gerek yoktur. Çünkü her iki birey de aynı saf kamusal mal miktarını ve bireysel maliyete katılım payı kombinasyonunu seçmiştir. Bu da Tam Oybirliği ilkesini ifade eder. Tam oybirliği şartı sağlandığında, Pareto-etkinlik şartını sağlayan saf kamusal mal miktarları ve maliyete katılım payları sağlanmış olur. Saf kamusal mallar için Pareto Optimumu kriteri olan saf kamusal maldan yararlanan bireylerin bu mallara ilişkin marjinal ikame hadleri toplamının, saf kamusal malların üretimindeki marjinal dönüşüm oranına yani marjinal maliyete eşit olma şartı (Varian, 1984, 254-256):

Σ MRS = MRT = MC                          (1)

ancak tam oybirliği kuralı ile sağlanır. Marjinal ikame hadleri toplamının marjinal faydaları, marjinal dönüşüm oranının da marjinal maliyeti temsil ettiği kabul edildiğinde, bireylerin saf kamusal mallardan elde ettiği faydaların toplamının, bu malın maliyetine eşit olması ancak tam oybirliği kuralı ile sağlanmıştır. Tam oybirliği kuralının sağlanması durumunda bireyler saf kamusal malın maliyetine gönüllü olarak katılır. Bedava yararlanma güdüsü ortadan kalkar. Diğer yandan azınlıkta kalan birey sayısı da olmadığı için kollektif karar sürecindeki bireylerin tercihlerinin tümü kollektif karara yansımış olur. Bu üstünlükleri ile oybirliği kuralının,  oylama yöntemleri arasında en etkin ve en başarılı ancak uygulanma olanağının çok zor bir yöntem olduğu söylenebilir.