ORTAK ETKİNLİK

Açıklanan üretim ve tüketim etkinliği koşullarının ikisinin birden geçerli olduğu durumu ifade eden genel optimum kuralı "tüketicilerin kullandığı iki mal arasındaki marjinal ikame oranı, bu iki malın üretimindeki marjinal dönüşüm oranına eşit olmalıdır." şeklinde açıklanabilir (Altuğ, 1990;131).

Şekil:3 Üretim ve Tüketimde Etkinlik

Şekilde; TC:üretim olanakları eğrisi,

X ve Y = malları,

0A-0B = sözleşme eğrisini

0A-C= X malının maksimum üretimini

0A-T= Y malının maksimum üretimini göstermektedir (Demir,1997:203)

Pareto’nun refah sınırına ulaşmak için üretimde etkinliğin sınırlarını belirleyen dönüşüm eğrisi üzerinde bulunmak zorunludur. Ancak bu durum yeterli değildir. Ayrıca tüketimde de etkinliğin sağlanması gerekir. Üretimde ve tüketimde ayrı ayrı gösterdiğimiz etkinlik koşullarının her ikisi için de geçerli olan ortak etkinlik kuralını şöyle tanımlayabiliriz. “Tüketicilerin kullandığı iki mal arasındaki marjinal ikame oranı, bu iki malın üretimindeki marjinal dönüşüm oranına eşit olmalıdır”(Ülken,1972:162).

Paretonun refah sınırında, bir tüketicinin tatmin düzeyini azaltmadan  bir diğerinin tatminini artıracak şekilde , gerek üretim kesiminde gerekse malların dağıtımında değişiklik yapmak artık olası değildir.  Şekilde faktör kullanımı TC eğrisinde Pareto etkin bu eğrinin altındaki noktalarda ise etkin değildir. TC’nin eğimi bize X malı üretimini bir birim artırmak için ne kadar Y malından vazgeçilmesi gerektiğini gösterir. Ekonomide X₂ kadar X malı Y₂ Kadar Y malı üretildiği varsayımından hareketle Pareto etkin durumun olabilmesi için X ve Y mallarının dağılımının nasıl gerçekleşeceği sorusunun yanıtı şu şekilde verilebilir.

Edgeworth kutu diagramında bu kutunun bir orijini A,  diğeri B’yi temsil etmek üzere farksızlık eğrileri sıralanmıştır. A ve B tüketicisinin farksızlık eğrilerinin teğet olduğu noktalar tüketimde Pareto etkindir. Tüketim ve üretimde ortak etkinliğin gerçekleşebilmesi için 

Buna göre iki üretici ve iki tüketicinin oluşturduğu bu ekonomide

0_A-X²=X malı üretimi

0_A-Y₂=Y malı üretimi

0_A-X₁=A Tüketicisinin kullandığı  X malı

0_A-Y₁= A Tüketicisinin kullandığı Y malı

X₁-X₂= B tüketicisinin kullandığı X malı

Y₁-Y₂= B tüketicisinin kullandığı Y malını gösterir.

Ancak belirtmek gerekir ki Pareto optimumu birden fazladır. Bu durum şu şekilde açıklanabilir. Etkinlik sınırını belirleyen TC dönüşüm eğrisi üzerinde alınacak herhangi başka bir noktadan çizilecek dikmelerle elde edilecek dikdörtgenler yeni bir Pareto optimumunu ortaya koyabilir.