Belediyelerdeki kriz büyüyor Cumhuriyet, 1 Kasım 1999

**İşçi alacakları 100 trilyona ulaştı. Belediye başkanları, hükümetin seyirci konumundan vazgeçerek bir an önce mali soruna çözüm bulmasını isterken sendikacılar Ankara'ya yürümeye hazırlanıyor.

ALİ ER

Vergi gelirleri düşmesine karşın, hizmet çeşidi ve yükü sürekli artan belediyelerden 'imdat' çığlıkları yükseliyor. Personel ücretlerini bile ödeyemez duruma düşen belediyelerin saptanabilen ödenmeyen işçi ücretleri ile sendika aidatlarının toplamı 100 trilyon lirayı geçiyor. Belediyelerde örgütlü, Türk-İş'e bağlı Belediye- İş, DİSK'e bağlı Genel-İş ve Hak-İş'e bağlı Hizmet- İş sendikalarının derlediği rakamlara göre, Türkiye genelindeki belediyelerin toplam işçi borçları 90 trilyon lirayı buldu.

Ödenmeyen sendika aidatlarıyla birlikte bu rakam 100 trilyon liraya ulaştı. İstanbul'da ise Beşiktaş dışında çalışanına borcu olmayan belediye bulunmuyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin çalışanına borcu 1 trilyon liraya ulaşırken Büyükşehir'i 700 milyar ile Eminönü, 650 milyarla Şişli, 630 milyarla Zeytinburnu ve 600 milyar lirayla Fatih ilçe belediyeleri izliyor.

İktidar oyalıyor

İşçilerine 2 trilyon lira borcu bulunan İzmit Büyükşehir Belediye Başkanı Sefa Sirmen , siyasi iktidarların son yıllarda gerçekleştirdiği düzenlemeler sonucu belediye gelirlerinde büyük düşüşler olduğunu, buna karşın merkezi yönetimin sorumluluğundaki sağlık, eğitim gibi çok önemli sorunların yükünün de belediyelerce taşınmaya başladığını söyledi. Bu tür sorunların belediyelerce çözülmesinin yurttaşları memnun ettiğini vurgulayan Sirmen şöyle konuştu:

''Gelirlerimiz sürekli düşerken hizmet çeşidimiz arttı. Örneğin eskiden kanalizasyon inşaatının yüzde 75'ini İller Bankası aracılığıyla devlet karşılardı. Şimdi tümünü belediyeler karşılıyor. Çünkü İller Bankası payından kesiliyor. Akaryakıt tüketim vergisi 5 Nisan Kararları'yla gitti. Siyasi iktidarlar 'yerel yönetim reformu yapacağız' diye alınması gereken acil kararları da ertelediler. Dolayısıyla gelirlerimiz sürekli küçüldü.''

Kalıcı çözümün Yerel Yönetim Reformu'nun çıkarılmasıyla geleceğini anlatan Sirmen, mali sorunların ulaştığı boyut itibarıyla reformu bekleyecek halleri kalmadığını da ifade ederek, bu kapsamdaki düzenlemelerin bir an önce Bakanlar Kurulu kararlarıyla yapılmasını istedi.

Eylem planı

Emlak ve eğlence başta olmak üzere çok sayıda vergi kaleminden başka kurumlara pay aktarılarak belediye gelirlerinin düşürüldüğüne dikkat çeken sendikacılar, sorunun çözümünde belediye başkanlarıyla aynı görüşleri paylaşıyor.

Mali krizin çözümü için gelir arttırıcı yeni düzenlemelerin şart olduğunu savunan Genel-İş ve Belediye-İş sendikaları, hükümetin harekete geçmesini sağlamak amacıyla Ankara'ya yürümeyi planlıyor. Genel-İş 5 No'lu Şube Başkanı Kadir Doğutekin , Hizmet-İş sendikasını da yanlarına almaya çalıştıklarını söyledi. Genel-İş Sendikası Genel Başkanı İsmail Hakkı Önal , örgütlü oldukları belediyelerdeki işçi alacaklarının 35 trilyonu bulduğunu anlattı. İller Bankası'nın belediyeler arasında ayrımcılık yaptığını kaydeden Önal, palyatif önlemlerle belediyelerdeki mali sorunların çözülemeyeceğini vurguladı. Önal, belediyelere yerel düzeyde vergi toplama yetkisinin verilmesini de kapsayan Yerel Yönetim Reformu'nun daha fazla geciktirilmeden gerçekleştirilmesini istedi.

Hizmet-İş Sendika'nın 43 bin üyesinin belediyelerde biriken maaş, ikramiye ve sosyal yardım alacaklarının Ekim 1999 itibarıyla 18 trilyon lirayı bulduğunu bildiren Genel Başkan Hüseyin Tanrıverdi de, işçi alacaklarının çözülmesi için hükümetin devreye girmesi gerektiğini belirtti. Hizmet-İş Sendikası'ndan yapılan açıklamada, Yozgat'ta 2, Kars'ta 6, Sakarya'da 4 ay; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nde ise 1 yıldır eksik maaş ödendiği kaydedildi.