'Reform' olarak sunulan yasa tasarısının ülkeyi 86 yıl öncesine taşıyacağı belirtiliyor

Yerel yönetimde geriye dönüş Cumhuriyet, 23 Ocak 1999

* Kamuoyuna 'Yerel Yönetim Reformu' olarak sunulan yasa tasarısında merkezi idarelerin yetkileri yerel yönetimlere değil valinin yönetimindeki ve merkezi yönetimin alt birimi konumundaki il özel idarelerine devrediliyor.

FATMA KOŞAR

Kamuoyuna ''Yerel Yönetim Reformu'' diye sunulan ve Meclis'te görüşülmesi beklenen yasa tasarısı, Osmanlı İmparatorluğu döneminde oluşturulmuş 1913 tarihli Idare-i Umumiye-i Vılayat Kanunu Muvakkatı'na (İller İdaresi Kanunu) demokrasi, insan hakları ve bu kavramların yaşam bulacağı yapı olarak sarılıyor. Merkezi idare ile mahalle arasında görev bölüşümünü ve hizmet ilişkilerinin dayanacağı ilkeleri belirlemeyi amaçlayan yasa tasarısı, yürürlükte olan yasaların gerisine düşüyor.

Kamuoyuna bilgi verilmeden ve ilgili meslek odaları, sendikalar ile diğer sivil toplum örgütlerinin görüşü alınmadan hazırlanan Yerel Yönetimler Yasa Tasarısı'nda, mahalli idarelerin, merkezi politikalara ''tam uyumunun'' sağlanması amaçlanıyor. Merkezi idarelerin yetkilileri yerel yönetimlere değil valinin yönetimindeki il özel idarelerine devrediliyor. Bu nedenle tasarı ''merkezi yönetimi daha da güçlendiren'' bir yerel yönetim anlayışını getiriyor.

Bakanlıkların yerel halkın çıkarlarıyla çelişen ve doğal kaynakları rant projeleriyle yağmalayan siyasi tercihlerine karşı çıkan belediyeler, bu tasarıyla etkisiz hale getiriliyor. Yerel demokrasinin gelişebileceği koşulları neredeyse tamamen ortadan kaldıran yasa tasarısında, merkezi yönetim, ''kendisinin alt birimi olan İl Özel İdarelerini'' güçlendirmekten öteye gitmiyor. Düşürülen ANASOL-D hükümeti döneminde İçişleri Bakanlığı'nca hazırlanarak 24 Mart 1998 tarihinde Meclis'e gönderilen yasa tasarısı, ''tepeden inme ve siyasetin gölgesinde'' bir yerel yönetim anlayışını gündeme getiriyor.

Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği (TMMOB) tasarıyı inceleyerek ''Merkezi İdare ile Mahalle Arasında Görev Bölüşümü ve Hizmet İlişkilerinin Esaslarının Düzenlenmesi ve Çeşitli Kanunlarda Mahalli İdarelerle İlgili Değişiklikler Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı Konusundaki İnceleme Değerlendirme ve Öneriler'' raporunu hazırladı. Raporda, yasa tasarısında, ''merkezi yönetimin kendi organik birimlerine ve yerel yönetimlere halk katılımına olanak tanımadığı'' belirtilirken, tasarının mevcut yapının katı merkeziyetçi ve kapalı yönüne sahip çıktığı, halk iradesinin üstünlüğünü göz ardı ettiği belirtildi