Yerel yönetimlere bol yetki
Yalçın DOĞAN, MİLLİYET 02-04-1998
YEREL yönetimlere ilişkin yasa tasarısı Meclis'te. Hem onlara geniş
yetki, hem de "halkın geniş ölçüde katılımını" sağlayan bir
tasarı. Belediyelere ilişkin düzenleme ana hatlarıyla şöyle:
Belediye başkanlığı için "iki turlu seçim" sistemi getiriliyor.
Belediye kurulması için gerekli nüfus "iki binden beş bine" çıkartılıyor.
Genel bütçe vergi gelirlerinin yüzde beşi o ildeki belediyelere "nüfusları
oranında" veriliyor. Belediyelerin genel bütçeden aldıkları pay "yüzde
6'dan yüzde 10'a" yükseliyor. Hazinenin özel mülkiyetindeki araziler
belediyelere devrediliyor. Doğalgaz tüketimi de havagazı tüketim vergisi kapsamına
alınıyor. Halen alınan belediye vergi ve harçları "enflasyon oranında" artıyor.
Turistik beldelere "konaklama vergisi" getiriliyor. Belediyelerin "hizmet
özelleştirme" olanağı artıyor.
Belediye başkanlarının tümüne "yeşil pasaport" veriliyor.
Halkın katılımı sağlanıyor. Bir yandan vatandaşlara "belediyeden bilgi alma
hakkı" getirilirken, bir yandan da "belde seçmenine belediye meclis
gündemine konu ekleme hakkı" sağlanıyor. Ayrıca, sivil toplum örgütlerinin
görüşlerini yansıtmak üzere, "Gönüllü Kuruluşlar Meclisi" kuruluyor.
Mahalle muhtarları belediye meclisi üyesi oluyor. Kaymakamlar, üniversiteler ve kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları il meclisi ve meclis ihtisas komisyonlarına "fahri
üye" olarak katılabiliyor.
Yerel yönetimler açısından çok önemli bir katılım "ilçe meclisinin" oluşması.
Bu meclise kaymakam başkanlığında, il meclisi üyeleri, belediye başkanları, köy ve
mahalle muhtarları ile meslek ve sivil toplum kuruluşları katılıyor.
Belediye meclis kararlarında "mülki amirin onay yetkisi" kalkıyor.
Bunun yerine mülki amire yargıya başvurma hakkı tanınıyor.
İlginç bir kural, il özel idarelerine "zabıta ve özel güvenlik
örgütü" kurma yetkisi tanınıyor.
Din hükümette!
Yerel yönetimlere geniş yetki verilirken, hükümetlerin belediyelere dönük
yetkileri de tırpanlanıyor. Tasarıya hükümet açısından bakarsak:
Burada önemli bir yenilik var. Adalet, güvenlik, savunma, dış politika yine
hükümette. "Ama, din hizmetlerinin yürütülmesi" doğrudan yine
hükümette. İrtica ile mücadelenin bir parçası olarak.
Yerel nitelikli hizmet veren bakanlık ve genel müdürlüklerin yeniden yapılanması ve
bunlardan bazılarının il özel idarelerine devri öngörülüyor. Bakanlar Kurulu ve
bakanlara yerel yönetimler üzerindeki yetkilerinin gerektirdiği "izin ve
onaylar vali ve kaymakamlara" aktarılıyor.
Türkiye yıllardır "güçlü yerel yönetimler, yetkilerin hükümetten yerel
yönetimlere devrini" tartışıyor. Bu tasarı sanırız, bu özleme önemli bir
katkıda bulunuyor.
|
