İKİNCİ BÖLÜM: Merkezi İdare ile Mahalli İdareler Arasında Görev Bölüşümü ve Hizmet İlişkilerinin Esasları

Görev bölüşümü

MADDE 3-A) Merkezi idare tarafından yerine getirilecek hizmetler ve görevler şunlardır:

a)Adalet, savunma, güvenlik, dış politika,maliye (konsolide bütçe uygulamaları dahil), dış ticaret ve gümrük, tapu ve kadastro, nüfus, sivil savunma ve din hizmetleri,

b)Milli eğitim, sağlık (koruyucu sağlık, aile planlaması ve ana-çocuk sağlığı) ve sosyal güvenlik hizmetleri,

c)Ormanların yönetilmesi, işletilmesi ve gözetilmesi, toprağın, doğal kaynakların ıslahı ve geliştirilmesi ve ekolojik dengenin korunması hizmetleri,

d)Ulusal ve bölgesel nitelikli olan veya ulusal ve bölgesel düzeyde bir bütünlük içinde yürütülmesi gereken diğer hizmetler,

e)Hizmetlere ilişkin ulusal politikaların ve standartların belirlenmesi, kalkınma planları ile ulusal ve bölgesel planların hazırlanması ve uygulanması,

f)Hizmetlerle ilgili bilgi toplamak, inceleme ve araştırma yapmak, yenilikleri izlemek, hizmetler arasında koordinasyonu sağlamak,

g)Merkezi ve mahalli idarelerce yürütülen hizmetlerin mevzuata, belirlenen genel politikalara ve standartlara uygunluğunu denetlemek,

h)Mahalli idarelere rehberlik etmek, teknik ve mali yardımlarda bulunmak, eğitim desteği vermek.

B) Mahalli idareler tarafından yerine getirilecek hizmetler ve görevler şunlardır:

a)Bu Kanunda ve ilgili kanunlarda belirtilen esas ve sınırlamalar çerçevesinde; eğitim, sağlık, sosyal yardım, gençlik ve spor, kültür, turizm, tarım, orman, ağaçlandırma, çevre, bayındırlık ve iskan, ulaştırma, sanayi ve ticaret alanlarında mahalli ve müşterek nitelikli hizmetler,

b) Asli görev ve hizmetlerinin yanı sıra, kanunların yasaklamadığı veya münhasıran başka idarelere vermediği mahalli ve müşterek nitelikli ihtiyaçları karşılamak üzere genel karar organlarının uygun göreceği her türlü faaliyet ve hizmetler.

Hizmet ilişkilerinin esasları

MADDE 4- Merkezi idareye ait esaslar şunlardır:

a) Bakanlıklar, mahalli idarelerin kendi sorumluluk alanlarına giren hizmetlerinin ulusal ve bölgesel düzeyde koordinasyonunu sağlar. İl ve ilçelerde koordinasyon, vali ve kaymakamlar vasıtasıyla sağlanır.

b) Bakanlıklar, kendi sorumluluk alanlarına giren hizmetlerle ilgili konularda mahalli idarelere rehberlik eder, teknik destek sağlar ve personelinin eğitimine yardımcı olur.

c) Mahalli idarelerin iş ve işlemlerinin mevzuata, kalkınma planlarının ilke ve hedeflerine ve merkezi idarece belirlenecek politika ve standartlara uygunluğu, İçişleri Bakanlığının koordinasyonunda bu Bakanlık ve hizmet konularına göre ilgili Bakanlıklarca denetlenir. Denetime ve koordinasyona ilişkin esas ve usüller, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

d) Mahalli idarelere hizmet kapasitelerini artırmak ve bölgeler arasında dengeli kalkınmaya yardımcı olmak üzere, merkezi idare gelirlerinden, ilgili kanunlarında belirtilen esas ve usüller çerçevesinde mali yardımda bulunulur.

e) Bakanlar, mahalli idarelerle ilgili olarak kanunlarla tanınmış vesayet yetkilerinin gerektirdiği karar, izin ve onay verme yetkilerini, sınırlarını ve kullanım esaslarını yazılı olarak açıkça belirlemek şartıyla vali ve kaymakamlara devredebilir. Ancak, yetki devri devreden Bakanın sorumluluğunu kaldırmaz.

f) Merkezi idare ile mahalli idareler arasında ulusal düzeyde hizmet ilişkisi, koordinasyon, işbirliği, yardımlaşma ve mevzuat düzenlemeleri konularında bilgi alışverişinde bulunmak, ortak sorunları değerlendirmek ve bunların çözümü konusunda yönlendirici kararlar almakla görevli Merkezi İdare-Mahalli İdareler Ortak Kurulu oluşturulur.

Kurul, Başbakan ya da görevlendireceği bir bakanın başkanlığında; yönetmelikte belirlenecek esaslar çerçevesinde, merkezi idare, mahalli idareler, mahalli idare birlikleri ve mahalli idarelerle ilgili faaliyet gösteren kuruluş temsilcilerinden oluşur.

Kurul yılda en az bir defa toplanır. Başbakan kurulu her zaman toplantıya çağırabilir. Kurulun sekreterya hizmetleri İçişleri Bakanlığı (Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü) tarafından yürütülür

Kurul’un ve sekreteryanın çalışma esas ve usülleri Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.

Mahalli idarelere ait esaslar şunlardır:

Mahalli idareler;

a) Görev ve sorumluluk alanlarına giren hizmetleri mevzuata, kalkınma planlarının ilke ve hedeflerine ve merkezi idare tarafından belirlenecek politika ve standartlara uygun olarak yürütür.

b) Bakanlar Kurulunca yönetmelikle belirlenecek esaslar çerçevesinde, genel, katma ve özel bütçeli kuruluşların mahalli hizmetleri yürütmelerine yardımcı olmak amacıyla bu kuruluşlara bedelli veya bedelsiz olarak gayrimenkul temin edebilir, ayni yardım yapabilir, projelendirme, yapım, bakım ve onarım işlerini gerçekleştirebilir.

c) Bakanlar Kurulunca yönetmelikle belirlenecek esaslar çerçevesinde; aynı ildeki veya komşu ilin sınırdaş oldukları mahalli idareler ve mahalli idare birlikleri ile ortak hizmet ve projelerin gerçekleştirilmesinde işbirliği ve yardımlaşma yapabilirler, karşılıklı mali yardımda bulunabilirler.

d) Hizmetlere ilişkin kararların alınması, uygulanması ve denetlenmesi süreçlerinde açıklık ve katılımı sağlayıcı her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.

Belediyeler ve il özel idarelerince; görev ve yetki alanlarına giren konularda halkın, meslek teşekküllerinin ve sivil toplum kuruluşlarının yönetime katılma, bilgi alma ve görüş oluşturma haklarını gerçekleştirmeye katkı sağlamak amacıyla “Gönüllü Kuruluşlar Meclisi” oluşturulabilir. Bu meclislerce alınan kararlar, belediyeler ve il özel idarelerince alınacak kararlarda gözönünde bulundurulur. Meclisin oluşumu ve çalışma esasları ilgili belediye meclisi ve il meclisince çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

Belediyelerin ve illerin nüfus durumları dikkate alınarak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek oranda seçmenin yazılı olarak talep ettikleri konuların, ilk olağan belediye veya il meclisi toplantısında görüşülmesi zorunludur. Şu kadar ki, talep konularının belediye veya il meclisinin görüşmeye yetkili olduğu hizmet konularından olması şarttır.

Gerçek ve tüzel kişiler, belediye meclisi ve il meclisince belirlenecek tarifede yer alan bedel karşılığında, belediye ve il özel idaresi karar organlarının karar ve toplantı zabıtlarının kendilerini ilgilendiren kısımlarının suretlerini yazılı olarak isteme hakkına sahiptir. Bu taleplerin 15 gün içinde yerine getirilmesi zorunludur.

Belediyeler ve il özel idarelerinin karar organlarının karar ve toplantı zabıtları toplantıyı izleyen iş günü ilgili idarenin halka açık ilan yerlerinde askıya çıkarılır ve 7 iş günü süre ile burada tutulur.

Belediyeler ve il özel idareleri İçişleri Bakanlığınca belirlenecek esaslara uygun olarak gelir ve giderleri ile çalışmalarını gösteren faaliyet raporlarını 3 aylık dönemler itibariyle hazırlayarak ilan mahalline asarlar ve ayrıca kamunun kullanımına sunarlar.