3. Örgün Eğitim ve Öğretime Yönelik Hizmetler

            Örgün eğitim, yalnızca okullarda yapılan, belli bir diplomaya götüren, düzenli, sıralı, içeriği ve programı önceden belirlenmiş bir eğitim sürecini ifade etmektedir. Örgün eğitimde, halk eğitiminden farklı olarak ancak belli özellikleri taşıyan öğrencilere açık olan, süreleri önceden bilinen ve mutlaka okula gitmeyi gerektiren bir eğitim sözkonusudur.

            Türkiye'de belediyeler tarafından eğitim ve kültür hizmetleri içinde yeralan ve örgün eğitim ve öğretime destek niteliği taşıyan hizmetlerden bazılarını şöyle sıralamak mümkündür:

            * Kent içindeki okullarda okuyan öğrenciler için ucuz kitap ve kırtasiye sağlanması, ekonomik düzeyi düşük durumdaki öğrencilere bu malzemelerin ücretsiz olarak dağıtılması.

            * Gazete, kağıt toplama ve bağış kampanyaları düzenleyerek çocuklar için kitaplar, dergiler bastırılması ve defterler yaptırılması.

            * Tüm eğitim kademelerindeki başarılı öğrencilere (ilk, orta, lise, lisans ve lisans üstü) teşvik amaçlı eğitim yardımlarında bulunulması.

            Bunların dışında, kimi belediyelerde öğrenci velisi durumunda olan belediye çalışanlarına "eğitime katkı" niteliğinde yardım yapılmaktadır.

            * İlk ve orta dereceli okulların bahçe düzenlemelerinin, okul alanı içinde ve çevresindeki yollarda asfaltlama ve bahçe duvarlarını yapma çalışmalarının gerçekleştirilmesi.

            * Bazı önemli gün ve haftalarda (Öğretmenler Günü, ÖSYM, Anadolu ve Fen liseleri giriş sınavlarının olduğu günler vb.) öğretmen ve öğrencilere ücretsiz kent içi ulaşım olanağının sağlanması.

Örneğin, Şişli’de geleneksel hale gelen Öğretmenler Günü kutlaması, her yıl ilçede görev yapan 2 bin öğretmeni bir araya getiriyor. İstanbul Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı’nda düzenlenen gecede stajyer öğretmenler yemin ederken, hizmette 20 yılını dolduran öğretmenlere de onur belgeleri ve çekilişle çeşitli armağanlar verilmektedir.

 * Büyük kent sınırları içinde bulunan ilk ve orta dereceli okullara ek bina yapımı, boya, badana, onarım gibi işlerde olanaklar ölçüsünde yardımcı olunması.

Bu Konuda Bazı Yerel Yönetimlerce Yapılan Çalışmalar

Bakırköy Belediyesi

Bu amaçla, okullarından gelen istekler ve tespitlere göre Cengiz Topel İlköğretime ek derslik, Yeşilköy H.Vedat Fıratlı İlköğretim okuluna yemekhane ve ek derslik, Ataköy 60. Yıl İlköğretim Okulu Etüd-Eğitim salonu, Bakırköy Ticaret Lisesi Spor Salonu zemini ve diğer okullara destekte bulunmaktadır.

 Şişli Belediyesi

 Şişli Belediyesi’nin yaklaşık üç yıl önce başlattığı eğitim kısa sürede bölgedeki okulların görünümünü değiştirmiştir. Belediye bu çalışmalarda, Şişli’deki okulların dış ve iç cephelerini boyayarak yeniliyor, derslikleri onarıyor, doğalgazı olmayan okulları doğalgaza kavuşturuyor, binaların eskiyen tesisatlarını değiştiriyor; kütüphane, laboratuvar ve spor salonları açıyor, sınıfları yetersiz olan okullara ek üniteler inşa ediyor. Bu çalışmalar boyunca Şişli’deki 28 okulda 17 Ağustos depreminden zarar gören sınıflar onarılırken, kimilerinde yeni sınıflar açıldı.

Ayrıca, İstanbul il özel idaresinin 2002 yılında 154 ihalesinden 54’ü, Adana il özel idaresinin 2002 yılında 53 ihalesinden 34’ü, Ankara il özel idaresinin 2002 yılında 48 ihalesinden 6’sı okullara ek bina ve buralarda tadilat yapılması yönünde olmuştur.

4. Hizmet İçi Eğitime Yönelik Hizmetler

Belediyeler, yerel yönetimlerin en gelişmiş biçimi olarak, yerel toplu­mun yerel ortak gereksinimlerinin karşılanması amacıyla yerel topluluğun özerkliğine dayalı olarak demokratik siyasal yaşamın temel bir kurumunu oluşturur. Yerel toplumun ortak sorunlarını çözmeyi amaçlayan belediye­ler, halkın demokrasi kültürünü kazandığı, halkın kendisini yönetme ve örgütlenme yeteneğini, demokrasi eğitimini gerçekleştirdiği deneyim ve et­kinlik alanıdır. Yerel toplumun ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel alanda kendisini geliştirdiği belediyelerin gelişme, yenileşme ve çağdaş bir belediyecilik anlayışını yaşama geçirme sorunu yalnızca yerel yönetimlerin yeniden düzenlenmesi sorunu değil, aynı zamanda belediye çalışanlarının ve yerel toplumun eğitimi sorunudur da.

Yerel toplumun ve belediye yönetiminin karşılıklı etkileşimi yerel de­mokrasi ve etkililiğin gelişmesinde önemli bir rol oynar. Yerel ortak gerek­sinmelerin karşılanmasına ve yerel demokratik çerçevenin geliştirilmesine birlikte yer vermeyen bir belediyecilik anlayışı, hizmet sunan özeksel bir yerel örgütten farklı olmayacaktır. Belediyeleri yerel demokrasi kurumu yapan temel öğelerden biri yerel toplumun kendisinin seçtiği yönetim or­ganlarıyla yerel ortak gereksinmelerin karşılanmasında sürekli iletişim ve etkileşim içinde bulunduğu bir kurum olmasıdır.

Yerel toplumun içinde hareket eden değişik toplum kümeleri ve sınıfların yerel gereksinmelerinin karşılanması, birlikte iş görme alışkanlıklarının geliştirilmesi, yerel demokrasiyi ve etkinliği geliştirici önlemlerin alınması belediye yönetici ve çalışanlarının niteliklendirilmesi ve eğitilmesi sorununu gündeme getirmektedir. Belediye çalışanlarının toplumsal, ekonomik, kültürel ve eğitsel niteliklerinin ortaya konması, uygun gereksinmelerinin belirlenmesi, önem taşımaktadır.

Öte yandan, hızlı ekonomik, teknolojik ve toplumsal değişmeler, belediye hizmetlerinin üretimine ve sunulmasına doğrudan etki etmektedir. Kırdan kente nüfus akımının kentlerde yarattığı sorunlar artmakta, beledi­yelerin bu sorunlar karşısında yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Tek­nolojideki hızlı değişmeler, belediyelerde nitelikli, yetkin insan gücüne ge­reksinimi artırmaktadır.

Bütün bu değişimler belediye çalışanlarının yeniden eğitimini gerekli kılmaktadır. Hizmetiçi eğitimi izlencelerinin, gereksinmelere, sorunlara da­yandırılması gerekir. Belediye çalışanlarının eğitimi ya da belediyecilik eğitimi konularında yapılan çalışmalar buna göre yürütülmelidir. Ülkemizde, özellikle belediyecilik eğitimi konusunda yapılan çalışmalar yok sınırlıdır. Belediye çalışanlarının eğitimi için çeşitli düzeylerde hizmetiçi eğitim yapılmasına karşın, bu konuda araştırmaların da sınırlı olduğu bir gerçektir.

Bunun yanında, genel belediye sorunları, politikacılar, yerel politika,  konularda daha çok araştırma, tartışmalı toplantı  ve sempozyum  yapılmıştır. Bu tür etkinlikler belediye sorunlarını ortaya koymasının yanında belediyecilik eğitimi gereksinmesi konusunda da önem taşımaktadır.

Bu çerçevede kendisi de yerel topluluğun bir üyesi olan belediye çalışanları, yerel toplulukla ilişkilerini toplumsallaştırdığında, gerçek anlamda hizmet üretiminde verimli olabilir. Eğitim, böyle bir anlayışın yerleştirilmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Bütün bu olgular belediyecilik eğitimi gereksinmesinin saptanmasında bir çerçeve oluşturmaktadır.

Belediyeler­de sorumluluk yüklenen atanmış kişilerin eğitilmesine ilişkin yerel yönetimlerce yapılan çalışmalar şöyle sıralanabilir:

Amaç, belediyecilikle ilgili eğitim görmemiş olan ve seçilerek göreve gelen başkanlara, meclis ve encümen üyelerine belediye yönetiminin ve­rimli, etkin çalışabilmesi, yasalara uyulması açısından yararlı bilgi ve becerileri onlara edindirmek olmalıdır. Böylece başlangıçta yapılması olası hataların en aza indirilmesi, kötü alışkanlıklar edinilmemesi, belediyenin iyi yönetilmesi konusunda seçilmiş yöneticilere yol göstermek bu konudaki eğitim çalışmalarının ana amaçlarından biri olmalıdır.

Yukarıdaki amaca varmak üzere, verilecek eğitimin seçilmişler için kapsamı şöyle özetlenebilir:

-  çağdaş, yerel yönetim ve özerklik, yerel demokrasi kavramları, tüzeye bağlı devlet, eşitlik ilkeleri

-  belediyecilikle ilgili uluslararası tüzel kaynaklar, Anayasanın ve yasaların temel ilke ve kuralları,

-  belediye organları, yetki ve sorumlulukları,

-  kamu yönetimi ve tüzesine ilişkin temel bilgiler

- örgüt içinde  çalışanlarla ve  onların kendi aralarındaki insan ilişkilerinde uyulacak kurallar, yararlanacak yollar

-  belediyenin demokratik, verimli, etkin çalışmasının yöntemleri

-  halk katılımcılığının geliştirilmesinin önemi ve yolları

- gelirler, giderler, bütçe hazırlanması ve uygulanması, vb. konular­da temel belediyecilik bilgileri vb.

Fakat burada bizim için önemli olan belediye bünyesinde çalışan personelin özellikle teknik elemanların çağa ve uygulamaya adaptasyonu için yapılan çalışmalardır. Bu gayeye yönelinilirse hedefler şöyle sıralanabilir.

Hizmetiçi Eğitimlerdeki Amaç:

-Çalışanların sosyal ve hukiki durumlarını bilmeleri,
-Çalışanların hizmet alanını (Belediyeyi) tanımaları
-Halkı ve halka hizmet mantığını kavrama,
-Çalışanlara grup duygusu ve şuurunun benimsetilmesi,
-Mevcut bilgilere ve yeni gelişmelere adaptasyon
-Üst düzey kadrolara hazırlama,
-Optimum faydanın sağlanması (çalışanlar, araç - gereç, teçhizat)
-Yeteneklerin tespiti ve geliştirilmesi,
-İşe uygun elemanın tespiti.

Hizmet içi eğitim yasal dayanağını daha önceden bahsi geçen kanun maddesinden almakta ve daha detaylı olarak yönetmeliklerle düzenlenmektedir. Örneğin 05/11/1982 Tarihi, 8/5540 No ve 17967 Sayılı Belediye Fen Elemanlarını Geliştirme Kursu Yönetmeliği’nde Belediye hizmetlerinin daha iyi yürütülmesi ve belde içi her türlü yatırımların başarı ile gerçekleştirilmesi için; harita ve imar planı uygulaması işlerinde çalışan fen elemanlarının geliştirilmesini bilgi ve becerilerinin artırılmasını ve bu suretle vatandaşa hizmetin en iyisinin götürülmesini sağlamak amaçlanmış ve buna yönelik düzenleme yapılmıştır. Burada, kursiyerlere Genel Bütçe ve Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca kursun devam ettiği süre zarfında gündelikleri, mensubu bulundukları belediyelerin İller Bankası Genel Müdürlüğündeki hisselerinden karşılanır. Kursiyerlerin kurs yerine gidiş dönüş yollukları da ilgili belediyelerince karşılanır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan Hizmet İçi Eğitim Kursları’nda;

Belediye personeline gerek mevzuatla ilgili, gerekse çağdaş normlarla ilgili; gerekli bilgi, beceri ve pratik tecrübelerin verilmesi hedeflenmiştir.Bu teoriden hareketle; arşivcilik, şoför eğitimi, bilgisayar, İngilizce, ihale dosyası hazırlama, yazışma kuralları vb. eğitimler verilmektedir.

Avrupa Birliği’nde cereyan eden MEDA projesi ise yerel yönetimlerin yapması gereken hizmetleri şöyle öngörüyor;

İyi yönetişim, yerel yönetimler, kırsal gruplar ve köy grupları, yardımlaşma dernekleri, sendikalar, medya ve iş hayatını destekleyen kuruluşlar gibi sivil toplumun kilit kurumları ve kilit aktörlerinin desteklenmesi ve kamu idaresinin politika geliştirme ve uygulamaları yönetme kapasitesinin iyileştirilmesine yardımcı olunması yoluyla teşvik edilecektir.

Bu proje çerçevesinde alınan önlemlerde, kadınların ekonomik ve sosyal hayattaki rolünün desteklenmesi dikkate alınacaktır. Kadınların eğitimine ve kadınlara yönelik istihdam yaratılmasına özel bir önem verilecektir.

Önlemlerde, toplumla bütünleşmelerini kolaylaştırmak üzere gençlerin eğitimi ve gençlere yönelik istihdam yaratılması da dikkate alınacaktır.

Bu proje çerçevesinde finanse edilen faaliyetler, esas olarak teknik yardım, eğitim, kurum oluşturma, bilgilendirme, seminerler, etüdler, çok küçük işletmelere ve küçük ve orta boy işletmelere ve altyapılara yatırım projeleri ve yardımın Topluluk niteliğini vurgulamaya yönelik eylemler biçiminde olacaktır. Ademi merkeziyetçi işbirliğinin etkili olabileceği durumlarda bu tür işbirliğine de başvurulmalıdır. Risk sermayesi işlemleri ve faiz sübvansiyonları, Banka'yla (Avrupa Yatırım Bankası) işbirliği içinde finanse edilecektir.

OJ (Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesi) No C 232, 6.9.1995, s.5 ve OJ No: C 150, 24.5.1996, s.15.

Ayrıca, Avrupa Birliği Uyumlaştırma süreci içinde, ülkemizde uygulanmakta olan yapısal reform programını desteklemek amacıyla, IMF ve Dünya Bankasından sağlanan ek finansman kapsamında 500 Milyon ABD$, sosyal yardım sisteminin güçlendirilmesi ve reform programının sosyal etkilerinin azaltılması için, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’nun kullanımına ayrılmıştır (OJ (Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesi) No C 232, 6.9.1995, s.5 ve OJ No: C 150, 24.5.1996, s.15).

.

Sosyal Riski Azaltma Projesi, hem en yoksulları hedef alan bir güvenlik ağı oluşturmayı hem de yoksulluktan kurtulabilmeleri için tramplen görevi üstlenecek bir sosyal yardım sistemi kurmayı kendine amaç edinmiştir.

4 yıl süreli Proje, 2 temel bölümden oluşmaktadır.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’nun öteden beri uygulamakta olduğu programlar kaynak açısından desteklenmiştir. Bu amaçla, Vakıflarımız aracılığı ile, eğitime katkı için “okula devam paketleri” adı altında her çocuk için 50 Milyon TL, Eylül ayından önce ailelere ulaştırılmıştır. Bu amaçla toplam 52.5 Trilyon TL gönderilmiştir. Yine, eğitime katkı yardımı amacıyla çocukların bot, kaban, ayakkabı gibi gereksinimleri için ikinci bir yardım paketi gönderilecektir. Gıda yardımlarının 1. dilimi olan 12 Trilyon TL gönderilmiş olup, 2. dilimi olan diğer 12 Trilyon TL da gönderilecektir. Yakacak yardımı için toplam 40 Trilyon TL’nin ülke geneline dağıtımı yapılmıştır. Sağlık yardımları, yeşil kartlı ve yoksul hastaların ilaç ve diğer tıbbi giderleri için, Vakıflardan gelen taleplerin tamamı karşılanacaktır.

Yoksulluk nedeniyle çocuklarını okula gönderemeyen veya okuldan almak zorunda kalan veya okul öncesi çocuklarını düzenli sağlık kontrollerine götüremeyen aileleri ekonomik yönden desteklemek ve Türkiye’de düzenli bir nakit sosyal yardım sistemi yerleştirmek açısından bir ilk gerçekleştirilmektedir. Bu amaçla, çocuklarda ve ailelerde olumlu davranış değişikliği yaratmak ve devam ettirmek için, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ile koordineli çalışılarak, ailelerin çocuklarına düzenli olarak sağlık kontrolü yaptırıp yaptırmadıkları ve çocukların okula devam edip etmedikleri kontrol edilerek yardımlar devam edecek veya kesilecektir.

 Yerel girişimler kapsamında ele alınacak alt başlıklar aşağıdaki gibidir:

·                Gelir Getirici Projeler

·                İstihdam Eğitimi

·                Sosyal Hizmet Amaçlı Toplum Merkezleri

·                Kamu Yararına Çalışma Programları