KÖY YÖNETİMİNİN ORGANLARI

Köy Kanunu'na göre köyün Köy Derneği, İhtiyar Meclisi ve Muhtar olmak üzere üç organı vardır. Tablo-38' de köy yönetimi organları ve genel yapısı gösterilmiştir. Buna göre köyler seçmenlerin oluşturduğu bir köy derneğine, seçimle gelen bir muhtara ve muhtarın başkanlığındaki seçilmiş ve doğal üyelerden oluşan Köy ihtiyar kurullarından oluşan bir örgütlenme yapısına sahiptir.

köy Derneği

Köyde en az altı aydan beri oturan ve siyasi hakları kullanma ehliyetine sahip olan tüm köylülerin oluşturduğu en geniş kapsamlı köy organıdır. Köy derneğinin başlıca görevleri ise şunlardır: köy muhtarını ve ihtiyar meclisi üyelerini seçmek, köy imamını seçmek, köy yasasına göre isteğe bağlı işlerin zorunlu işler kapsamına alınmasına karar vermek. Köy imamını seçme yetkisinin 1965 yılında çıkarılan 633 sayılı yasa ve buna dayanılarak çıkarılan "Diyanet İşleri Başkanlığı Cami Görevlileri Yönetmeliği" hükümleri karşısında uygulanma şansı kalmamıştır.

Köy Encümeni (İhtiyar Meclisi)

Demokratik toplumlarda seçme ve seçilme hakkına sahip olan her kişi bu hakkını kullanarak demokratik mekanizmalara katkıda bulunabilir. Yasa'da "Köy İhtiyar Meclisi" olarak adlandırılan yönetim organı buna olanak veren bir yapıya sahiptir. Bu nedenle bu organın farklı anlama gelecek şekilde ihtiyar meclisi olarak adlandırılması yanlıştır. Köy adına karar alma yetkisi seçme ve seçilme hakkına sahip olan herkesi ilgilendirdiğinden bu adlandırma yerine "Köy Encümeni" şeklinde bir ifade daha doğru olacaktır.

Köy encümeni, köye ait işlerin görüşülüp düzenlendiği ve yürütme ile ilgili kararların alındığı ve bunlarla ilgili denetlemelerin yapıldığı organdır. Köy Encümeninin seçilmiş ve doğal üyeleri olmak üzere iki tür üyesi vardır. Köy encümeninin doğal üyeleri köy imamı, öğretmeni veya başöğretmeni, varsa birinci sınıf ebeler,sağlık memurlarıdır. Köy encümenine nüfusu 1000'den az olan köylerde 8, 1000-2000 arasındaki köylerde 10 ve 2000'in üzerindeki köylerde 12 kişi seçilir. Seçilen üyelerin yarısı asıl diğer yarısı ise yedek üyelerdir. (R.G.,18 ocak 1984 no:18285, 2972 Sayılı yasa)Köy encümeni, aşağıdaki hizmetleri yerine getirir:

i. Köy işlerini görüşmek üzere muhtarın başkanlığında haftada

en az bir kez toplanmak. Üyelerin isteği ile veya muhtarın çağrısı ile olağanüstü olarak her zaman toplanabilir.

ii. Köy işlerinin önem sırasına göre belirlemek ve bunları çözümlemek,

iii. İmece yoluyla yapılacak hizmetleri belirlemek ve alınacak salma ve diğer paralara karar vermek.

iv. Köy hizmetlerinin yapılabilmesi için gerekli görülen başkalarına ait taşınmazların satın alınmasına, kamulaştırılmasına karar vermek.

Köy Muhtarı

Köyün yürütme organı konumundadır Köy tüzel kişiliğinin başı ve aynı zamanda genel idarenin köydeki temsilcisidir. Köy kanununun 10.md 2.fıkrasında "muhtar devletin memurudur. Devlet işlerinde görevini 36.md'ye göre yapar" denmektedir. Muhtarın devlet adına yaptığı görevler çıkarılan yasa ve tüzükleri halka duyurmak, dirlik ve düzeni korumak, salgın ve bulaşıcı hastalık durumunda ilgili makamları bilgilendirmek, nüfus kayıtlarını tutmak, mahkeme kararlarını ilgililere duyurmak ve asker toplamaktır (Keleş,1992:148).

Muhtarın köy idaresinin başı ve yürütme organı olarak yerine getirmek zorunda olduğu görevlerin başlıcaları ise şunlardır: köyün zorunlu işlerini köy encümeni ile konuşarak yapmak veya yaptırmak, köyün isteğe bağlı işlerinin yapılabilmesi için köylülere öncülük etmek, köy encümeni kararı ile köy işlerine harcanacak paraları toplamak, köy işleri ile ilgili konularda yasal mercilere başvurmak, yetkili kılındıkları taktirde evlendirme memurluğu görevini yapmak (Nadaroğlu,1989:350; Keleş,1992:149).