YEREL YÖNETİMLER VE İKİ TURLU SEÇİMLER

Erol TUNCER

RADİKAL - 11.04.1998

Yerel yönetimlerin yeniden yapılanmasını amaçlayan yasa tasarısı, hükümetçe hazırlanarak Meclise sunulmuş bulunuyor. Tasarının 24. maddesiyle belediye başkanlığı seçiminde “mutlak çoğunluk” esası getirilmekte, 26. maddesiyle de sistemin uygulama esasları düzenlenmektedir. Buna göre “geçerli oyların yarısından fazlasını alan aday başkan seçilecek, birinci turda mutlak çoğunluk sağlanamazsa, en çok oy alan iki aday ikinci tur seçimlere girecek ve bu kez oyların çoğunluğunu alan aday başkan seçilecektir.”

Tasarının gerekçesindeki ifade ile : “Bu düzenleme hem belediye başkanlarının demokratik meşruiyetlerini pekiştirecek hem de arkalarındaki halk desteğinin daha geniş ve kuvvetli bir tabana oturmasını sağlayacaktır.”

Söz konusu maddeler tasarıdaki biçimiyle yasalaştığı taktirde, önümüzdeki yerel yönetim seçimleriyle birlikte, iki turlu seçim uygulaması siyasal yaşamımıza girmiş olacak.

***

Şu anda görevde bulunan belediye başkanlarının arkasındaki halk desteği açısından durum nedir ? Önce buna bakalım.

Son yerel seçimlerde alınan sonuçlara bu açıdan bakıldığında aşağıdaki tablo ortaya çıkıyor. Tablo, büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanlarının, 27 Mart 1994 seçimlerinde almış oldukları oy oranlarını gösteriyor.

Oy oranı (%) B.Şehir Bld. İl Bld. İlçe Bld.

15.1-20               ---             2               5

20.1-30                6           18           177

30.1-40                8           31           308

40.1-50                1             8          213

50.1 ve üstü        ---             2          140

• Görüldüğü gibi, sayıları az da olsa, %20’nin altındaki oy desteği ile göreve gelmiş olan belediye başkanlarımız var.

• Başkanın arkasındaki oy desteği açısından, % 40 oranının anlamlı bir çizgi oluşturduğu kanısındayız. Büyükşehir ve il belediye başkanlarının ancak dörtte biri, bu çizginin üzerindeki oy oranlarıyla seçilmiş bulunuyor. İlçelerde bu sınırın üzerindeki belediye sayısı yükselmekte ve yarıyı aşmaktadır.

• Büyükşehir belediyelerinde birinci turda seçilebilecek oyu alan aday çıkmamştır. İllerde 2 olan bu sayı, ilçelerde 140’a kadar çıkmaktadır. Belediye başkanlarının önemli bir bölümünün ikinci turda seçileceği anlaşılıyor.

***

İki turlu seçim sisteminin belediye başkanlığı seçimleri üzerinde önemli etkileri olacağı kuşkusuz.

Bayram öncesi yoğunlaşan erken seçim tartışmalarının gölgesinde kalmış görünen bu önemli konuyu incelemeye devam edeceğiz. Gelecek yazıda iki turlu seçim uygulamasının siyasal yelpazedeki olası yansımalarını irdeleyeceğiz.