İNGİLTERE'DE YEREL YÖNETİMLER
(Selami ALTINOK, Erzincan Kaymakam Adayı

 

İngiltere'de, Anglo-Sakson devrinden beri bazı mahalli idare yapılar olagelmiştir. Çünkü bütün illeri denetim altında bulundurmak, kral ve onun çevresinde bulunan yüksek yöneticiler için mümkün olmadığından yerel seviyede bazı önemli işleri bazı kişiler mahalli idareci olarak atandı. Shire-Reeve olarak adlandırılan bu kişi kralın kasabasındaki temsilcisi idi ve günümüzde kullanılan "Şerif" sözcüğü denk gelmekteydi.

İllerin (County) idaresi ortaçağda şeriflerin elinde bulunmaktaydı, fakat 17. yüzyıla kadar bunlar yerel yönetimin en önemli ögesi olarak yargıçlar veya mahkemeler yerine ikame edildiler.Bunun anlamı yalnız kanun karşısında sorumluluk ve düzenleme değil, mahalli yolların korunması ve fakirliğin gözetim altına alınmasıydı. Bazı kasabalar özel bir karakter elde ederek, kendi yerel yönetimlerini kurmak hakkını kazandılar. Bu durum daha ziyade başkanlığını (Mayor) yaptığı seçimle oluşan kurallar vasıtasıyla geliştirildi.

1887 yılına kadar okul kurulları, sağlık kurulları gibi farklı otorite meydana getirildi.

1888 ve 1894 kanunları ile düzenlenen 19. yüzyıl yerel yönetim sistemi yaklaşık gayet iyi çalıştı. Bilahare 1963 ve 1973 yıllarında yeni düzenlemeler yapıldı. Yerel yönetimlerin fonksiyonları genel hatları ile; koruyucu hizmetler, polis, itfaiye, alan korunması, hayvan hastalıkları, lisans işleri, çevre hizmetleri, çevre sağlığı, caddeler, trafik ve taşımacılık, planlama, eğitim, iş ve beceri kazandırma, diğer sosyal hizmetler ve konut başlıkları altında toplanabilir.

İLÇE MECLİSİ

İlçe meclisleri (District Council) iki grup insan tarafından yönetilmektedir. İlk olarak ilçeler seçim bölgelerinde bölünmüştür, her seçim bölgesi üç yerel meclis üyesini (Councillor) dört yıl hizmet üzere seçer. Bu kadın ve erkekler, yerel yönetimin tam zamanlı (full-time) çalışanı değildtirler ve esas mesleklerini yapmaya devam ederler. Meclis çalışmalarını ise boş zamanlarında yerine getirirler. Bunların çoğu büyük politik partilerin üyesidirler. Yerel seçimlerde, partiler seviyesinde mücadele olmasınına rağmen, seçilen üyeler genellikle düşük sayıdadırlar. (Yaklaşık % 40)

Her ilçe (district), seçilmiş üyelere yardımcı olmak üzere yerel yönetim memurları çalıştırır. Bunlar, konut, karayolu ve yönetim işleri gibi konularda yerel yönetimde tam zamanlı (full-time) olarak çalışan profesyonel memurlardır. Örneğin: Shepway'ın güney kıyı ilçesinde 1984-1985'de 615 memur istihdam etmekteydi. Çoğu ilçede memurlar, meclisin milyonlarca pound tutan bütçelerini idare etmek gibi oldukça büyük sorumlulukları olan, üst yönetici (chief executive) ve haznedar (treasurer) tarafından yönetilirler.

İL MECLİSİ

İl meclislerinde (Councy Councal) aynen ilçe meclisleri gibi seçilmiş ve seçilmemiş memurlar tarafından ortak olarak yönetilir. İl içerisinde her il meclisi dört yıl için tek adayı seçim bölgelerinden seçilmiş yaklaşık 80 üyeden oluşur. Bunlar İl'deki insanların yarım zamanlı temsilcileridir. Bunlar maaş almamalarına rağmen, işleri ile ilgili harcamalarını karşılarlar. İllerin politikası ulusal partiler düzeyinde ele alındığından beri, meclisteki en güçlü insan, çoğunluk partisinin lideridir ki, bu meclisin yöneticisi olarak seçilir.

İl meclisi bütün üyeleri ile genellikle yılda dört defa toplanır. En önemli işler komiteler vasıtasıyla yürütülür, bunlardan bazıları, örneğin; eğitim ve polis komiteleri kanunla belirlenmiştir. Komitelerdeki çalışma ile, meclis üyeleri işlerinde çok bilgili hale gelirler ve tam zamanlı tavsiyecileri ile daha yakın ve samimi bir ortamda çalışma şansına sahip olurlar. İller ve bölgeler öyle bir güç kullanırlar ki bu durum seçilmiş olan Westminister'deki merkezi yönetimin görevini yapmasını oldukça güçleştirir. Bu nedenledir ki, muhafazakarlar GLC ve metropolitan illeri kaldırdılar ve illerin harcamaları üzerindeki denetimi devam ettirdiler. Onları ulusal yönetimin yerel yönetimden önce gelmesi gerektiğine inanıyorlardı.

 

1974 yılına kadar, meclis üyeleri yaptıkları iş dolayısıyla herhangi bir ücret almaları sözkonusu değildi. 1974 yılında yapılan düzenlemelerde meclis üyelerine oturma ücreti adı altında bir ödeme getirildi. Vergiler düşüldükten sonra cüzi bir miktar ele geçmektedir. Meclis üyelerine tanınan bu sosyal hakların düşüklüğü üye olmanın cazibesini düşürmektedir. Bu yüzden meclis üyeleri genellikle emekli insanlardan oluşmaktadır.

BAŞKAN (Mayor):

Başkan meclis üyeleri tarafından bir yıl süre ile seçilir. Herhangi bir meclis üyesi başkan seçilir seçilmez bağlı bulunduğu siyasal parti ile ilişkisi başkanlık süresince kesilir ve tarafsız olarak o yörenin en yüksek temsilcisi olur. Kral ya da Kraliçe hariç o bölgedeki bütün protokollerde birinci sıra belediye başkanına aittir. Eşinin kendisi gibi temsil yeteneği olup, bütün törenlerde boyunlarında bölgenin arması işlenmiş altından yapılmış bir kolyeyle törenlere katılmak zorundadır.

Belediye Başkanının en önemli görevleri, yöre içerisinde yapılan bütün törenlere, belde halkını temsilen katılmasıdır. Belediye meclisinde, çoğunluğu bulunan siyasal partiye mensup olan üyelerin belediye başkanlıklarını üstlenmesi, Belediye Başkanının meclis içerisindeki etkinliğini artırmaktadır. Süresi biten üye tekrar başkan olarak seçilebilir. Ancak Belediye Başkanlarının günlük programları çok yoğun olduğundan ikinci bir defa belediye başkanı olarak seçilmeyi isteyen üyelerin sayısı oldukça azdır.

MECLİS:

Üyeleri seçimle işbaşına gelen meclis yerel yönetimlerin en üst karar ve yürütme organıdır. Yerel mıntıka içinde yerel yönetimleri ilgilendiren işlerde kararların tümünü almaya ve yürütmeye yetkilidir. Meclis üyeleri kendi aralarında komisyonlar, komisyonlarda alt komisyonlar oluşturarak görev dağılımı yaparlar. Herhangi bir konuda verilecek karar, önce komisyona girer, komisyonda gereken araştırma yapıldıktan sonra varılan karar meclis toplantısına getirilir ve nihai karar mecliste verilir. Belediye teşkilatının bölümleri kendi işleri ile görevli komisyona bağlı olup, görevlerini bir müdürün gözetimi altında icra ederler. Meclis toplantılarına belediye başkanı ya da yokluğunda başkan yardımcısı başkanlık yapar. Başkan yardımcısı meclis üyeleri arasından başkan tarafından 1 yıl süre ile seçilir. Herhangi bir sebeple başkanlık koltuğunun boşalması durumunda başkan yardımcısı başkanlık koltuğunu doldurur.Meclis toplantısında belediye teşkilatının birim amirleri de sadece görüş bildirmek amacıyla katılabilirler. Belediye meclisinin ne zaman, ne kadar sıklıkta toplanacağına, belediyelerin kendileri yetkilidir.