ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİNDEKİ  BESLENME BOZUKLUĞU (MALNÜTRİSYON SIKLIĞI) İLE İLGİLİ ARAŞTIRMANIN KANONİK KORELASYON ANALİZİ İLE ÇÖZÜMLENMESİ

 

 

Yrd.Doç.Dr. Hülya ŞEN                                    Prof. Dr.  Cemalettin KALYONCU

Osmangazi Üniversitesi                                                    Osmangazi Üniversitesi

Fen-Edebiyat Fakültesi                                                   Tıp Fakültesi

İstatistik Bölümü                                                                              Halk Sağlığı Anabilim Dalı

 

Özet

 

Kanonik  Korelasyon  Analizi  çok  değişkenli  bir  istatistiksel teknik olup,  iki farklı değişkenler  kümesi arasındaki  en  büyük ilişkiyi  araştırmaya  çalışır. Bu analiz çok  sayıda  değişkeni  iki alt  kümeye  ayırıp  az  sayıda  doğrusal  bileşenlere  indirgeyerek ,  değişkenler  arasındaki  ilişkinin  yorumlanmasında  birçok  kolaylıklar  sağlar.

 

Bu çalışmadaki amaç 0-3 yaş grubu bebeklerin şu andaki boy ve ağırlıklarını etkileyen en önemli faktörün belirlenmesidir. Bu faktörler ; evdeki birey sayısı, evdeki çocuk sayısı, ek besine geçme zamanı, bebeğin yaşı(kaç aylık olduğu), anne sütünü kesme nedeni, bebeğin şu andaki boyu, bebeğin şu andaki ağırlığı, emzirme süresi, bebeğin geçirdiği hastalıklar olarak belirlenmiştir. Sözkonusu faktörler çalışmamızda değişkenleri oluşturmaktadır.

 

1.       KANONİK KORELASYON ANALİZİ

 

Kanonik  korelasyon  analizi  çok  değişkenli  bir  istatistik  tekniktir. Son  zamanlarda  kanonik  korelasyon  analizi  gittikçe  artan  bir  uygulama  alanına  sahip  olmakla  beraber, bağımlı (kriter)  ve  bağımsız (tahmin) değişken  setleri  arasında  ilişki  araştırıldığı  zaman  kullanılan  tekniklerden biridir.

 

 Kanonik Korelasyon Analizi, rassal  değişkenler   kümesinin  doğrusal  fonksiyonları  arasındaki en  büyük  korelasyonları  hesaplamaya  çalışır ve çok  boyutlu  ana  kütleden  çekilmiş  iki  veya  daha  çok  değişken  kümesi  arasındaki  ilişki  ile  ilgilenir. Rassal  değişkenler  kümesinin  doğrusal  fonksiyonları  arasındaki  maksimum  korelasyonları  hesaplamaya  çalışır. Kanonik  korelasyon  ile , rassal  değişkenler  kümesinin  maksimum  korelasyonlu  ve  birim  varyanslı  doğrusal  bileşimi  elde  edilmek  istenir.

 

N   sayıda  birimden  iki ayrı  oluşumu  açıklamaya  yarayan   p  ve  q  değişkene  ilişkin   veriler  elde  edilmiştir. Bu  veri  setlerinde   yer alan  değişkenler  ikiden  fazla  olduğu  için  kümelere (değişken  gruplarına )  basit  ya da  çoklu  korelasyon  analizleri  uygulamak  mümkün  değildir. Bu  kümelerin  her birinde  yer alan  değişkenleri  doğrusal  bileşenler  yardımı  ile  tek  bir  kanonik  değişkene  indirgemek  ve  böylece  iki kümenin  kanonik  değişkenleri  arasındaki  korelasyonu  hesaplayarak  iki küme arasındaki  korelasyonu  analiz  etmek  gerekir. 

 

2.       KANONİK KORELASYON ANALİZİNİN UYGULANMASI

 

Kanonik analiz çoklu regresyon analizinin özel bir halidir. Çoklu regresyon analizi bir bağımlı, birden fazla bağımsız değişken arasındaki ilişkiyi araştırmasına karşın kanonik analizde p tane bağımlı, q tane bağımsız değişken bulunmaktadır.  Çalışmamızdaki bağımsız değişken grubu; annenin mesleği, bebeğin doğum ağırlığı, bebeğin doğumdaki boyu, annenin yaşı, annenin eğitim düzeyi ve bağımlı değişken grubu; evdeki birey sayısı, evdeki çocuk sayısı,bebeğin ek besine geçme zamanı , bebeğin şu andaki boyu , bebeğin ağırlığı , bebeğin yaşı , bebeğin geçirdiği hastalıklar , emzirme süresi , anne sütünü kesme nedeni olarak belirlenmiştir.  Bu çalışmadaki asıl amacımız bebeğin doğduğu andaki boyu ve ağırlığı ile bebeğin anketin uygulandığı andaki boyu ve ağırlığı arasındaki korelasyonun araştırılması ve bunu en yüksek etkileyen kanonik değişkenin belirlenmesidir.

 

Kanonik Korelasyon Analizini uygulamak için hazırlanan anket formları Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı tarafından Eskişehir ili Osmangazi Üniversitesinden rassal olarak seçilen 153 bebeğe uygulanmıştır. Anket formu uygulanan bebekler rassal olarak örnekleme girmiştir. Çözümleme  aşamasında  Statistica  paket  programında  kanonik  korelasyon  analizi  kullanılmıştır.

 

    Bu  değişken kümelerinin  kanonik  denklemleri  sırasıyla;

 

    Ui=a1 X1i+a2 X2i+a3X3i+a4X4i+a5X5i

 

 Vi=b1Y1i+b2Y2i+b3Y3i+b4Y4i+b5Y5i+b6Y6i+b7Y7i+b8Y8i +b9X9i

 

olur.

 

     Denklemlerde  Ui  ve  Vi  kanonik değişkenleri  doğrusal bileşenli  kanonik  katsayılar  a1 , a2  , a3 , a4, a5 ve  b1 , b2  , b3 , b4 , b5 , b6 , b7 , b8, b9    olarak   belirlenir.

    

Kanonik  katsayıları  elde  etmek  için  tüm  değişkenler  arasındaki  korelasyon  katsayılar hesaplanır, hesaplanan  korelasyon  katsayıları  yardımıyla  çözümlemeler  gerçekleştirilir.

 

Tablo 1- Değişkenler Arasındaki İlişkiyi Gösteren Korelasyon Matrisi (R )

 

 

ANNMES                

 DOĞAĞ

DOĞBOY

ANNEYAŞ

ANNEEĞT

EVBİR

EVCOÇ

EKBSZAM

 BOY

 

YAŞ

 GEÇHSA

EMZSüR

SÜTKESNE

ANNMES                

1,00

0,01

-0,13

0,10

0,36

-0,02

-0,10

-0,09

0,08

0,10

0,09

-0,01

0,05

0,06

 DOĞAĞ

0,01

1,00

0,22

0,02

0,09

0,09

0,11

0,07

0,03

0,09

-0,07

-0,05

0,05

-0,10

DOĞBOY

-0,13

0,22

1,00

0,08

-0,07

0,13

0,12

0,06

0,06

0,08

0,04

-0,21

0,02

-0,00

ANNEYAŞ

0,10

0,02

0,08

1,00

-0,19

0,38

0,44

0,18

0,29

0,19

0,32

0,17

0,29

-0,04

ANNEEĞT

0,36

0,09

-0,07

-0,19

1,00

-0,34

-0,32

0,03

-0,07

-0,00

-0,12

-0,05

-0,19

0,05

EVBİR

-0,02

0,09

0,13

0,38

-0,34

1,00

0,78

0,05

-0,09

-0,14

-0,08

-0,13

0,08

0,11

EVCOÇ_

-0,10

0,11

0,12

0,44

-0,32

0,78

1,00

0,07

-0,07

-0,12

-0,05

-0,13

0,05

0,06

EKBSZAM

-0,09

0,07

0,06

0,18

0,03

0,05

0,07

1,00

0,07

0,08

0,00

0,10

0,19

0,02

 BOY

0,08

0,03

0,06

0,29

-0,07

-0,09

-0,07

0,7

1,00

0,95

0,93

0,35

0,33

-0,45

 

0,10

0,09

0,08

0,19

-0,00

0,14

-0,12

0,08

0,95

1,00

0,86

0,30

0,33

-0,42

YAŞ

0,09

-0,07

0,04

0,32

-0,12

-0,08

-0,05

0,00

0,93

0,86

1,00

0,38

0,37

-0,46

 GEÇHSA

-0,01

-0,05

-0,21

0,17

-0,05

-0,13

-0,13

0,1

0,35

0,3

0,38

1,00

0,20

-0,10

EMZSüR

0,05

0,05

0,02

0,29

-0,19

0,08